يَوْمَ تَأْتِي ياد كن روزى را كه آيد كُلُّ نَفْسٍ هر نفسى يعنى هر انسانى تُجادِلُ جدال كند عَنْ نَفْسِها از نفس خود يعنى ملامت كند خود را مثلا عاصى گويد كه چرا معصيت كردم و مطيع گويد چرا طاعت بيشتر نه‌كردم يا هر كس سعى كند و مجادله نمايد در خلاص نفس خود گويد نفسى نفسى وَ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ و تمام داده شود هر نفس را ما عَمِلَتْ جزاى آنچه كرده است وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ و ايشان ستم‌ديده نه‌شوند در مكافات وَ ضَرَبَ اللَّهُ و پيدا كرد خداى تعالى مَثَلًا مثلى قَرْيَةً كانَتْ ديهى را كه بود آمِنَةً ايمن از نزول قياصره و قصد جبابره مُطْمَئِنَّةً آرميده و اهل آن آسوده يَأْتِيها رِزْقُها مىآيد بدان ديه روزى اهل وى يعنى اقوات ايشان رَغَداً فراخ و بسيار مِنْ كُلِّ مَكانٍ از هر جاى يعنى از اطراف و جوانب آن فَكَفَرَتْ پس كافر شدند يعنى اهل آن كفران ورزيدند بِأَنْعُمِ اللَّهِ به نعمتهاى خداى و شكر نه‌گذاردند فَأَذاقَهَا اللَّهُ پس چشانيد خداى تعالى اهل آن را لِباسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ پوشش گرسنگى و ترس بِما كانُوا يَصْنَعُونَ به‌آنچه بودند كه كردند از عملهاى بد استعاره كرده است ذوق را براى ادراك اثر ضرر و لباس را براى چيزى كه كسى را فرا گيرد و بپوشد يعنى حق سبحانه چنان كه دريافتند ضرر جوع و خوف را كه بر ايشان مشتمل بود - ابن عباس رض فرموده كه اين مثل براى اهل مكه است كه ايمن بودند از قتل و غارت و در رفاهيت و خصب مىگذرانيدند همين كه بنعمت نبوت حضرت محمد مصطفى ص كافر شدند خداى مبدل گردانيد فراخى ايشان را بقحط تا هفت سال در جدب و خشك‌سالى مانده از غايت جوع مردار مىخوردند و خون مىآشاميدند و آن به دعاى آن حضرت ص بود كه اللهم اشدد وطأتك على مضر و ابعث عليهم سنين كسى يوسف و ديگر ايمنى ايشان را بدل كرد بخوف يعنى ترس مسلمانان در دل ايشان انداخت تا حدى كه از هيبت اسلام ترك تردد به سفر شام نمودند و بر نفس و مال خود ايمن نبودند وَ لَقَدْ جاءَهُمْ و به درستى كه آمد بديشان رَسُولٌ مِنْهُمْ پيغمبرى از ايشان يعنى محمد ص فَكَذَّبُوهُ پس تكذيب كردند او را فَأَخَذَهُمُ الْعَذابُ پس فرا گرفت ايشان را عذاب يعنى قحط و ترس و حال وَ هُمْ ظالِمُونَ آنكه ايشان ستمكارانند بر نفس خود به شرك و تكذيب آورده‌اند كه زنان قريش كسى را به حضرت رسالت‌پناه عليه السلام فرستادند كه اگر مردان ما با تو دشمنى كردند گناه زنان و كودكان مكه چيست كه از قحط به مردن نزديك‌اند حضرت رسالت‌پناه دستورى داد تا چيزى از طعام به مكه بروند آيت آمد فَكُلُوا پس بخوريد . اى زنان و كودكان مكه مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ از آنچه روزى داد خداى تعالى شما را بر دست فرستادگان پيغمبر عليه السلام حَلالًا طَيِّباً بىشبه و پاك و گويند خطاب با مؤمنان است ايشان را مىفرمايد كه حلال‌خوريد وَ اشْكُرُوا و سپاس‌دارى كنيد نِعْمَتَ اللَّهِ نعمت خداى تعالى إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ اگر هستيد كه خداى تعالى را تَعْبُدُونَ مىپرستيد يا فرمان مىبريد .